برشهایی از یک بازدید
نوشته شده توسط نصیر زرین پناه | Uncategorized دوشنبه ۷ خرداد ۱۳۸۶ویلا ساووا، اثر لوکوربوزیه، ۳۰-۱۹۲۸
۱- پوآسی (Poissy) تا پاریس فاصلهی چندانی ندارد. برای دیدن ویلا ساووا (Villa Savoye) کافی است که از مرکز پاریس سوار یکی از قطارهایی شوید که شما را به دهکدهی پوآسی میرساند. در ایستگاه قطار پوآسی آرامش خاصی حکمفرماست و از تراکم و ازدحام جمعیتی که تا دقایقی پیشتر در پاریس میدیدی، نشانهای نمییابی. اما مشکل از آنجا آغاز میشود که ویلا ساووا با فاصلهی نسبتاً قابل توجهی از ایستگاه قطار قرار گرفته و برای رسیدن به آن باید یا مسیر ۲۰ دقیقهای را پیاده طی کنی و یا به کمک یکی از خطوط اتوبوس دهکده خودت را به آنجا برسانی. به خاطر همین فاصله، کمکم با جوانان عمدتاً دانشجویی در پیرامونت برخورد میکنی که که از کشورهای مختلف برای دیدن شاهکار لوکوروبوزیه به پوآسی آمدهاند و همگی سردرگم بهدنبال پاسخی بر یک پرسش میگردند: “ویلا ساووا در کجای پوآسی قرار گرفته؟”
۲- برخورد ما با آثار بزرگ و تأثیرگذار معماری همیشه از طریق واسطهای به نام کتب و مجلات معماری صورت گرفته است. برخورد از نردیک و بلاواسطه با این آثار لذت خاصی دارد. در واقع این لذت شامل مشاهدهی عینی چیزی است که بهدنبالش بودهاید در سه بعد و با اندازههای واقعیاش یا قدم زدن در فضای داخلیای است که تا پیش از این آن را تنها از روی نقشه و خطوط ترسیمیاش میتوانستید در ذهن خود مجسم کنید. ویلا ساووایی که به چشم میبینید، همانی نیست که قبلتر در کتابها و مجلات دیده بودید.
۳- اینکه تا چه حد ویلا ساووا «ماشینی برای زندگی» است بر من مشخص نیست. ستونهای بتنی، بام مسطح، باغ روی بام، پلان آزاد، نمای آزاد و پنجرههای طویل و سرتاسری هیچکدام علیرغم تعریفهای موجود، دلیلی بر مشابهت این ساختمان با ماشین نیستند چرا که ترکیب این عناصر مدرن به دست لوکوربوزیه به صورتی هنرمندانه و شاعرانه صورت پذیرفته و او سعی کرده تا همهی شرایط آسایش زندگی آدمی از نوع مدرنش را برای ساکنان این ویلا بدور از روحیهی ماشینی فراهم آورد: پارکینگ، حمام، استخر، سرویس بهداشتی، اتاق مطالعه، اتاق کار همه اتفاقات جدیدی در عرصهی معماری به سال ۱۹۲۸ هستند. بعلاوه تقریباً از همه جای ساختمان چشماندازی بیبدلیل به طبیعت و محیط پیرامون وجود دارد. ویلا ساووا خانهای برای «زندگی» است.
۴- ویلا ساووا بهمانند یک موزه اداره میشود. ورودی آن برای دانشجویان هنر و معماری رایگان است و سایرین تنها با پرداخت چهار و نیم یورو اجازهی ورود پیدا میکنند. در ابتدای ورود به ساختمان کتابهایی با مضمون لوکوربوزیه و آثارش اکثراً به زبان فرانسوی به فروش میرسند و ماکتی از ساختمان در طبقهی همکف در معرض دید عموم قرار داده شده است.
۵ـ طراحی مبلمانها و آرایش فضاهای داخلی ویلا بصورت دورهای و توسط هنرمندان معاصر صورت می گیرد.
نوشتار شما سرشار از واژگان عربی است.برای من که از نزدیک می شناسمتان ، کمی بیشتر دردناک است.چه خوب که در مسیر آگاهی ، در این راستا نیز کمی بیشتر تلاش کنیم.
نصیر:
دوست عزیزی که من را از نزدیک میشناسی، حالا چرا بینام؟
دردناک بودن مسئله فقط به استفاده از «واژگان عربی» خلاصه نمیشود. اینکه شما هم در نگارش «میشناسمتان» از نیمفاصله استفاده نمیکنید یا جملهی جدید را بدون هیچ فاصلهای، بلافاصله بعد از نقطهی جملهی قبل آغاز میکنید، برای من دردناک است.
سلام
ممنون که سر زدید. شما فرانسه هستید؟
جالب بود.فکر می کنم یکی از مشکلات ما ایرانیان ، همین موضع گرفتن است که باعث می شود راه گفتگو همیشه برایمان بسته بماند.من نمی دانم که منظورتان از “نیم فاصله” چیست.از سویی در درسهای آئین نگارش هم ندیده ام که پس از نقطه ، باید فاصله ای رعایت شوداگر منبعی برای این مورد هست لطف کنید و مرا با آن آشنا کنید..
نصیر:
دوست بینام،
روز بخیر.
من با پاسخی که بر کامنت شما دادهام، خواستهام راه گفتوگو را باز کنم. گفتوگو یعنی من و شما، هر دو حرف بزنیم و نظرمان را بیان کنیم. اسم این کار «موضع گرفتن» نیست. تقسیمبندی مسائل اینچنینی به مشکلات «ایرانی»ها یا «خارجی»ها هم چندان برایم معنی ندارد.
اگر خواهان مسدود شدن راه گفتوگو نیستید، لطفاً علاوه بر پرهیز از وارد کردن اتهامهای بعدی، آدرس ای-میل خود را در اختیار من قرار دهید تا در محیطی خصوصیتر به گفتوگو با یکدیگر در زمینهی «واژگان عربی»، «نیمفاصله» و «آئین نگارش فارسی» بپردازیم.
جاهای زیادی هست که باید بریم و ببینیم اگه این زندگی اجازه بده…
با کمال میل:pooyan_ruhi@yahoo.com
نصیر:
ممنون پویان جان. تماس خواهم گرفت.
این بازدید چقدر در تغییر روند دید شما نسبت به تفکرات کوربوزیه موثر بود؟ قبلا که تصاویرش را می دیدید و اکنون که با خود بنا مواجه شده اید .
نصیر:
حسام جان،
این دیدار تغییری در دید من نسبت به کوربوزیه و تفکراتش به وجود نیاورد، بلکه اساساً موجب شکلگیری دیدگاه و رسیدن به آگاهی بیشتر در مواجه با این اثر او گردید. تصاویر و نقشهها دلالتکننده هستند. بازدید هر اثر معماری یعنی بینیازی از این دلالتکنندهها.
آقای زرین پناه عزیز چندی پیش بین دوستان درباره حیاط داخل ویلا ساوا بحثی پیش آمد که آیا این حیاط حس و حال معماری اسلامی(نه بطور خاص معماری ایرانی) را دارد یا اینکه فقط منتج از ایده های شخصی معمار است و گروه اول رمپهای خانه های کوهستانی آلپ و نظریات کوربوزیه در باب معماری ایرانی را شاهد مثال می آوردند… خیلی خوشحال میشوو اگر نظز خودتان را به طور خاص درمورد فضاهای آزاد و بدون سقف این ویلا را بدانم….
نصیر:
آقای آرش خارابی عزیز،
من با نظریات کوربوزیه در مورد معماری ایرانی آشنایی ندارم، اگر چنین چیزی وجود دارد، خیلی کنجکاوم در مورد آن بیشتر بدانم.
از نظر من احتمال اینکه لوکوروبوزیه در طراحی باغ روی بام و فضاهای آزاد ویلا ساووا تاثیری هر چند ناچیز از معماری ایرانی یا اسلامی گرفته باشد، بسیار ضعیف و نزدیک به صفر است. ویلایی که قرار است عملکردی همچون ماشین داشته باشد و سرفصل جدیدی را در تاریخ معماری مدرن به نام خود رقم بزند و با زبانی جهانی و بدون وابستگی به فرهنگ منطقهای خاص و با اتکاء به روح زمانه و پیشرفتهای تکنولوژیک با مخاطبانش سخن بگوید، نمیتواند وامدار گونهای خاص از معماری باشد.
تجربهی حضور در حیاط (باغ روی بام) ویلا ساووا هم تجربهی کاملاً متفاوتی از حضور در حیاط در معماری اسلامی – ایرانی است. سلسلهمراتب فضایی، دسترسی، عملکرد، حریم خصوصی و عمومی از جمله نکات تمیزدهنده این دو از یکدیگر هستند.